Đại học địa phương trước yêu cầu tái định vị vai trò và sứ mạng

Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh đổi mới mô hình tăng trưởng, sắp xếp đơn vị hành chính và quy hoạch lại mạng lưới cơ sở giáo dục đại học, vai trò của các trường đại học trực thuộc địa phương đang được đặt ra với những yêu cầu mới. Vấn đề không chỉ là duy trì hoạt động đào tạo mà quan trọng hơn là xác định rõ vị trí, sứ mạng và giá trị đóng góp của mỗi nhà trường đối với địa phương và khu vực.

Theo những trao đổi tại Hội thảo khoa học với chủ đề “Định vị lại vai trò và mô hình phát triển của các trường đại học địa phương trong bối cảnh mới” do Trường Đại học Ngoại thương tổ chức ngày 30/10/2026, các trường đại học địa phương cần chuyển từ tư duy hoạt động như một cơ sở đào tạo trực thuộc tỉnh sang vai trò là thiết chế phát triển, nguồn lực tri thức và đối tác đồng hành cùng địa phương.

Trường Đại học Tân Trào tiếp tục khẳng định vai trò là cơ sở giáo dục đại học công lập, góp phần đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Tuyên Quang và khu vực.

Điểm đáng chú ý là các trường đại học địa phương không nhất thiết phải phát triển theo mô hình của những trường đại học lớn, đại học trọng điểm hay đại học tinh hoa. Thay vào đó, mỗi trường cần nhận diện rõ lợi thế, đặc điểm và nhu cầu phát triển của địa bàn để xác lập hướng đi phù hợp; tập trung đào tạo nguồn nhân lực có năng lực ứng dụng, đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động và các ngành kinh tế đặc thù.

Đây cũng là định hướng có ý nghĩa quan trọng đối với các cơ sở giáo dục đại học trong bối cảnh hình thành các không gian phát triển mới, khi yêu cầu liên kết giữa giáo dục đại học với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương ngày càng trở nên cấp thiết.

Từ cơ sở đào tạo đến trung tâm tri thức và động lực phát triển địa phương

Một trong những yêu cầu quan trọng đặt ra đối với trường đại học địa phương là mở rộng vai trò từ đào tạo, cấp bằng sang nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao tri thức, tư vấn chính sách và giải quyết các vấn đề thực tiễn của địa phương.

Để thực hiện mục tiêu này, hoạt động đào tạo cần được xây dựng trên cơ sở khảo sát, dự báo nhu cầu nhân lực; tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp và các cơ quan sử dụng lao động trong quá trình xây dựng, điều chỉnh chương trình đào tạo. Hoạt động nghiên cứu khoa học cần hướng đến những vấn đề thực tiễn, khai thác tiềm năng, lợi thế bản địa và tạo ra các sản phẩm có khả năng ứng dụng trong sản xuất, quản lý và đời sống xã hội.

Bên cạnh đó, các trường cần mở rộng đối tượng phục vụ, phát triển các chương trình đào tạo thường xuyên, đào tạo lại, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp, góp phần xây dựng xã hội học tập và thúc đẩy học tập suốt đời.

Muốn hiện thực hóa những định hướng trên, cần tăng cường mối quan hệ hợp tác giữa Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp. Trong đó, chính quyền địa phương xác định nhu cầu và đặt hàng các nhiệm vụ đào tạo, nghiên cứu; nhà trường chủ động xây dựng chương trình, triển khai các hoạt động chuyên môn; doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo, tiếp nhận và ứng dụng kết quả nghiên cứu. Sự gắn kết này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và tạo ra những giá trị thiết thực cho cộng đồng.

Trường Đại học Tân Trào chủ động đổi mới, gắn phát triển Nhà trường với nhu cầu địa phương

Là cơ sở giáo dục đại học công lập trực thuộc tỉnh Tuyên Quang, Trường Đại học Tân Trào có vai trò quan trọng trong đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng. Trước yêu cầu phát triển mới, việc xác định rõ sứ mạng, phát huy lợi thế và nâng cao năng lực thích ứng có ý nghĩa quan trọng đối với chiến lược phát triển bền vững của Nhà trường.

Với định hướng phát triển theo phương châm “Chất lượng – Hội nhập – Sáng tạo”, Nhà trường đang từng bước đổi mới hoạt động đào tạo, đa dạng hóa ngành nghề và phương thức đào tạo, gắn chương trình đào tạo với yêu cầu thực tiễn của thị trường lao động. Việc duy trì và phát triển các ngành đào tạo thuộc lĩnh vực sư phạm, khoa học xã hội, kinh tế, nông nghiệp, công nghệ và các lĩnh vực có thế mạnh của địa phương góp phần đáp ứng nhu cầu nhân lực đa dạng của tỉnh Tuyên Quang và các địa phương lân cận.

Cùng với hoạt động đào tạo, Nhà trường chú trọng nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học, khuyến khích các đề tài gắn với thực tiễn địa phương, tăng cường hợp tác với các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp trong nghiên cứu, chuyển giao tri thức và ứng dụng kết quả khoa học vào đời sống. Công tác bảo đảm chất lượng và kiểm định chất lượng giáo dục tiếp tục được quan tâm, tạo nền tảng cho việc nâng cao uy tín, vị thế và năng lực cạnh tranh của Nhà trường.

Đặc biệt, trong bối cảnh tỉnh Tuyên Quang bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu khai thác hiệu quả tiềm năng về nông nghiệp, du lịch, văn hóa, kinh tế cửa khẩu và phát triển nguồn nhân lực, Trường Đại học Tân Trào có nhiều điều kiện để tăng cường vai trò kết nối tri thức với thực tiễn. Nhà trường không chỉ cung cấp nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn mà còn có thể tham gia tư vấn, nghiên cứu, đề xuất giải pháp phục vụ công tác quản lý, phát triển kinh tế - xã hội và giải quyết những vấn đề đặt ra từ thực tiễn địa phương.

Đổi mới quản trị, tăng cường liên kết và phát triển theo sứ mạng

Để phát huy tốt hơn vai trò của trường đại học địa phương trong giai đoạn mới, bên cạnh việc xác định đúng sứ mạng và thế mạnh, yêu cầu đổi mới quản trị và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực cần được đặt ra một cách đồng bộ.

Trước hết, Nhà trường cần tiếp tục đổi mới công tác quản trị theo hướng hiện đại, linh hoạt, lấy chất lượng và hiệu quả đầu ra làm thước đo; gắn mục tiêu phát triển với các chỉ tiêu cụ thể về chất lượng đào tạo, việc làm của người học, hiệu quả nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và mức độ đóng góp cho cộng đồng.

Đồng thời, cần mở rộng mạng lưới hợp tác với chính quyền địa phương, doanh nghiệp, các cơ sở giáo dục và tổ chức khoa học trong nước, quốc tế; tăng cường huy động các nguồn lực xã hội cho phát triển giáo dục, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo. Việc xây dựng các chương trình hợp tác có trọng tâm, trọng điểm, xuất phát từ nhu cầu thực tế sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo ra những giá trị bền vững.

Nhà trường chú trọng mở rộng hợp tác với các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp, tăng cường gắn kết giữa đào tạo với nhu cầu sử dụng nguồn nhân lực.

Cùng với đó, việc phát triển đội ngũ giảng viên, nhà khoa học; đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng số; nâng cao năng lực chuyển đổi số và từng bước mở rộng hợp tác quốc tế là những yếu tố quan trọng để Nhà trường nâng cao chất lượng hoạt động và thích ứng với yêu cầu phát triển mới.

Định vị lại vai trò của trường đại học địa phương không chỉ là yêu cầu đối với từng cơ sở giáo dục mà còn là vấn đề có ý nghĩa chiến lược trong phát triển hệ thống giáo dục đại học và nguồn nhân lực quốc gia. Đối với Trường Đại học Tân Trào, đây là cơ hội để tiếp tục đổi mới tư duy phát triển, phát huy thế mạnh, gắn kết chặt chẽ hơn với chiến lược phát triển của tỉnh Tuyên Quang, từng bước khẳng định vị thế là trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao tri thức của địa phương.

Từ tư duy “trường của địa phương” đến trách nhiệm “phát triển vì địa phương”, Trường Đại học Tân Trào tiếp tục hướng tới mục tiêu tạo ra những giá trị thiết thực cho người học, cộng đồng và xã hội, đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của tỉnh Tuyên Quang và khu vực trong giai đoạn mới.