Nghiên cứu biến đổi sinh kế từ góc nhìn Văn hóa học

TS. Nguyễn Thị Linh Thảo sinh ngày 20/3/1991, có chuyên môn trong lĩnh vực Văn hóa học. Ngày 26/02/2026, tại Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, TS. Nguyễn Thị Linh Thảo đã nhận bằng Tiến sĩ với luận án mang tên: “Biến đổi sinh kế của người Sán Dìu huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang”.

Đây là công trình nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn, tập trung làm rõ quá trình chuyển đổi sinh kế của cộng đồng người Sán Dìu – một trong những cộng đồng dân tộc thiểu số có lịch sử cư trú lâu đời và những giá trị văn hóa đặc sắc trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang.

Chúc mừng TS. Nguyễn Thị Linh Thảo

Điểm nổi bật của luận án là cách tiếp cận sinh kế dưới góc độ Văn hóa học, không chỉ xem sinh kế đơn thuần là hoạt động tạo thu nhập hay bảo đảm đời sống vật chất mà còn nhìn nhận đây là một chỉnh thể kinh tế – văn hóa, gắn bó chặt chẽ với phong tục, tập quán, tri thức bản địa, quan hệ cộng đồng và bản sắc tộc người.

Từ cách tiếp cận này, nghiên cứu làm rõ mối quan hệ tác động hai chiều giữa biến đổi sinh kế và biến đổi văn hóa tộc người. Theo đó, những thay đổi trong phương thức sản xuất, tổ chức lao động và hoạt động kinh tế không chỉ tác động đến đời sống vật chất mà còn góp phần làm thay đổi các thực hành văn hóa, nếp sống và phương thức duy trì bản sắc của cộng đồng.

Làm rõ quá trình chuyển đổi sinh kế và khả năng thích ứng của cộng đồng người Sán Dìu

Một trong những đóng góp đáng chú ý của luận án là bổ sung hệ thống tư liệu thực địa, làm rõ quá trình chuyển đổi sinh kế của người Sán Dìu tại huyện Sơn Dương từ sau công cuộc Đổi mới.

Nghiên cứu tập trung nhận diện xu hướng đa dạng hóa sinh kế, những thay đổi trong phương thức tổ chức đời sống kinh tế và sự khác biệt về quá trình chuyển đổi giữa các địa bàn. Qua đó, công trình cho thấy sự vận động của sinh kế không diễn ra đồng nhất mà chịu ảnh hưởng bởi điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, nguồn lực của từng hộ gia đình và khả năng thích ứng của cộng đồng trước những thay đổi của môi trường sống.

Đáng chú ý, luận án không chỉ dừng lại ở việc phân tích những biến đổi trong hoạt động kinh tế mà còn quan tâm đến sự thay đổi trong các thực hành văn hóa của người Sán Dìu. Mối liên hệ giữa phương thức sinh kế với phong tục, tập quán, tri thức dân gian và đời sống cộng đồng được đặt trong một chỉnh thể thống nhất, góp phần nhận diện sâu sắc hơn những tác động của quá trình phát triển kinh tế - xã hội đối với văn hóa tộc người.

Những kết quả này có ý nghĩa trong việc bổ sung tư liệu khoa học về đời sống văn hóa của người Sán Dìu tại Tuyên Quang, đồng thời góp phần làm phong phú thêm hướng nghiên cứu về biến đổi văn hóa và sinh kế của các cộng đồng dân tộc thiểu số ở Việt Nam.

Gắn phát triển sinh kế bền vững với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa tộc người

Không chỉ có giá trị về mặt lý luận và tư liệu, luận án của TS. Nguyễn Thị Linh Thảo còn hướng tới những ứng dụng thiết thực trong thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Trên cơ sở nhận diện các cơ hội, thách thức và sự khác biệt trong khả năng thích ứng của các hộ gia đình, nghiên cứu đề xuất định hướng phát triển sinh kế bền vững gắn với bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa sinh kế của người Sán Dìu.

Đây là cách tiếp cận có ý nghĩa trong bối cảnh phát triển hiện nay, khi yêu cầu nâng cao đời sống vật chất của đồng bào dân tộc thiểu số cần được đặt song hành với nhiệm vụ gìn giữ bản sắc văn hóa. Những tri thức bản địa, tập quán sản xuất, kinh nghiệm tổ chức đời sống và các giá trị văn hóa truyền thống cần được nhìn nhận như những nguồn lực quan trọng trong quá trình phát triển cộng đồng.

Với đối tượng nghiên cứu gắn trực tiếp với địa bàn tỉnh Tuyên Quang, công trình có giá trị tham khảo đối với hoạt động nghiên cứu văn hóa địa phương, công tác bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, xây dựng chính sách phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và thúc đẩy các mô hình sinh kế phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học và đào tạo của Trường Đại học Tân Trào

Việc TS. Nguyễn Thị Linh Thảo đạt học vị Tiến sĩ tại Trường Đại học Văn hóa Hà Nội là dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển chuyên môn và nghiên cứu khoa học của cá nhân, đồng thời góp phần bổ sung nguồn nhân lực trình độ cao cho Trường Đại học Tân Trào.

Với nền tảng chuyên môn trong lĩnh vực Văn hóa học và hướng nghiên cứu gắn với thực tiễn văn hóa các dân tộc thiểu số tại địa phương, TS. Nguyễn Thị Linh Thảo có thêm điều kiện đóng góp vào hoạt động giảng dạy, nghiên cứu khoa học, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của tỉnh Tuyên Quang.

Đặc biệt, những kết quả nghiên cứu về cộng đồng người Sán Dìu tại Sơn Dương góp phần bổ sung nguồn tư liệu khoa học phục vụ công tác đào tạo, nghiên cứu văn hóa địa phương, đồng thời mở ra những hướng tiếp cận liên ngành giữa Văn hóa học, phát triển cộng đồng và phát triển bền vững.

Hướng tới kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 năm 2026, Trường Đại học Tân Trào tổ chức vinh danh 08 giảng viên đạt học vị Tiến sĩ trong năm 2026. Đây là hoạt động có ý nghĩa thiết thực, thể hiện sự ghi nhận của Nhà trường đối với những nỗ lực học tập, nghiên cứu và nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ giảng viên.

Thành quả của TS. Nguyễn Thị Linh Thảo là một trong những dấu ấn đáng tự hào, thể hiện tinh thần không ngừng học hỏi, nghiên cứu và cống hiến của đội ngũ nhà giáo Trường Đại học Tân Trào. Qua đó, tiếp tục lan tỏa khát vọng chinh phục tri thức, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đóng góp vào sự phát triển giáo dục, văn hóa và kinh tế - xã hội của tỉnh Tuyên Quang.

Trường Đại học Tân Trào – Phát triển tri thức, gìn giữ giá trị văn hóa và đồng hành cùng sự phát triển bền vững của cộng đồng.